Dit Jaarbeeld laat zien wat wij wél weten over mensenhandel in Nederland. Die kennis is er mede dankzij onze partners in het hele land, professionals in opsporing, zorg, opvang, gemeenten en maatschappelijke organisaties die zich inzetten om uitbuiting van mensen tegen te gaan. Door hun meldingen, signalen en samenwerking wordt een deel van de werkelijkheid zichtbaar. De cijfers in dit Jaarbeeld bieden inzicht en laten tegelijk zien waar het zicht tekortschiet.

Een belangrijk voorbeeld daarvan is minderjarigheid. In onze registratie zijn minderjarige slachtoffers van mensenhandel amper in beeld. Dat kan de indruk wekken dat deze groep klein is. Met gezond verstand — en gevoed door de adviesvragen die bij ons binnenkomen via onder meer jeugdzorginstellingen, scholen en andere professionals — weten we dat dit niet klopt. Juist bij minderjarigen speelt mensenhandel zich vaak af buiten het zicht, verborgen achter andere problematiek. Het feit dat zij onvoldoende worden gezien en gemeld, vind ik zeer zorgelijk. Dat we hen onvoldoende in beeld hebben is een urgent signaal aan ons allemaal.

Als slachtoffers wél in beeld komen, hebben zij niet altijd toegang tot passende opvang. Het rapport Tussen hoop en onmacht van Q-Consult (2025) en het onderzoek Knelpunten bij triage en opvang van slachtoffers van mensenhandel van Comensha (2025) bevestigen wat wij ook in de praktijk ervaren: het opvanglandschap voor slachtoffers van mensenhandel kent niet alleen een tekort aan plekken, maar is ook beperkt toegankelijk door toelatingscriteria, versnipperde verantwoordelijkheden en onvoldoende overzicht. Tegelijkertijd biedt het rapport aanknopingspunten voor verbetering. Door beter inzicht te krijgen in waar slachtoffers uitvallen, waar plaatsingen vastlopen en welke groepen structureel buiten beeld blijven, ontstaat een steviger basis om registratie, opvang en beleid beter op elkaar te laten aansluiten.

Specifiek wil ik als het gaat om opvang stilstaan bij de opvang voor slachtoffers van mensenhandel met multiproblematiek, de zogeheten OMM-plekken. Dit is opvang voor mensen die niet terechtkunnen in de reguliere opvang. In 2025 zijn minder slachtoffers geplaatst, maar dat komt niet door een afgenomen behoefte. Er waren juist lange wachtlijsten, beperkte doorstroom en op sommige locaties belemmeringen door contra-indicaties (slachtoffers werden doorverwezen of geweigerd). Eind 2025 nam het aantal OMM-plekken verder af. Door de lange wachttijden meldden zorgcoördinatoren minder vaak aan voor de OMM en zochten zij vaker naar alternatieve, soms minder passende opvang. Hierdoor bleef een deel van de OMM-casuïstiek buiten beeld. Aan het einde van het jaar is met aanbieders, het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) verkend hoe het verlies aan plekken deels kon worden opgevangen. Om passende opvang voor slachtoffers met zware multiproblematiek te garanderen is er nu en in de toekomst meer nodig.

In 2025 is het aantal aanmeldingen dat we niet kunnen meenemen in de registratiecijfers toegenomen, doordat niet altijd de minimaal noodzakelijke gegevens gedeeld werden. Dat is zorgelijk, want juist een goed beeld van slachtofferschap maakt het verschil. Achter de cijfers gaan mensen en ervaringen schuil; inzicht daarin helpt om patronen en blinde vlekken te herkennen en beleid en hulp beter af te stemmen op wat slachtoffers nodig hebben. Met hulp van al onze betrokken partijen die zich gepassioneerd bezighouden met de bestrijding van mensenhandel hopen we komend jaar hierop beter zicht te krijgen om de aanpak van mensenhandel en hulp aan slachtoffers te verbeteren.

Ik sluit af met een positieve ontwikkeling die de spotlight verdient, namelijk de ervaringsdeskundigen die zich vanuit de opgezette Spiegelgroep – Comensha samen met het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) – input leveren en betrokken worden bij het maken van beleid in het bestrijden van mensenhandel.